To już ćwierć wieku działalności eksploracyjnej w austriackim masywie Hagengebirge!
W dniach 7–30 sierpnia 2026 r. odbyła się jubileuszowa, 25. wyprawa w ten rejon. Wzięło w niej udział
19 osób zrzeszonych w pięciu klubach Polskiego Związku Alpinizmu.
Przywykliśmy już do tego, że na początku wyprawy towarzyszą nam upały i doskwiera brak wody.
Jednak powiedzieć o tegorocznej wyprawie, że było sucho, to eufemizm. Jeziorko Seeleinsee, które
mijaliśmy w drodze do naszej bazy, było znacząco mniejsze, niż zapamiętaliśmy je rok wcześniej, a pod
koniec wyprawy przypominało już tylko zieloną kałużę. W związku z tym musieliśmy się nieźle
nagimnastykować, żeby zdobyć wodę. Przeszukiwaliśmy lokalne depozyty śniegu, jednak w części z nich
zdążył całkowicie się już wytopić, a wodę zbieraliśmy również w jaskini. Na szczęście w drugim
tygodniu spadł upragniony deszcz.
Działalność sportową i eksploracyjną prowadzono w jaskiniach: Kitzgrabenschacht, Systemie Jaskini
Ciekawej, Studni X oraz Problemie Williego. Równolegle prowadzono działalność powierzchniową,
mającą na celu odkrywanie nowych otworów jaskiniowych oraz sprawdzanie dostępności otworów już
znanych, ale wcześniej niedostępnych lub niezbadanych.
System Jaskini Ciekawej
Po zeszłorocznym połączeniu jaskiń i powstaniu Systemu Jaskini Ciekawej w tym roku większą uwagę
skupiono na działalności w jeszcze niezbadanych partiach Jaskini Ciepłej. Prace w Jaskini Ciekawej
ograniczyły się do odzyskiwania lin i sprzętu z jej południowych oraz wschodnich części. W tym celu
przeprowadzono kolejne akcje polegające na deporęczowaniu lin i wynoszeniu ich na powierzchnię. Nie
odbyła się natomiast żadna akcja eksploracyjna.
W Jaskini Ciepłej działalność prowadzono w dwóch równoległych ciągach. Kontynuowano eksplorację
partii znajdujących się za Studnią z Muszlą, gdzie odkryto trudne do pokonania, ciasne meandry, których
nie udało się jeszcze wyeksplorować do końca. Około 10 m nad dnem Studni z Muszlą odkryto balkon z
rumoszem skalnym i widocznym okienkiem prowadzącym do niezbadanej jeszcze studzienki. W dalszej
części ciągi te prowadzą do Studni Bez Aku, skąd odchodzi niezbadany Śliski Komin. Znajduje się tam
również ciąg prowadzący do wysokiego, piętrowego Meandra Lajkonika, o litych ścianach pokrytych
niewielką warstwą suchego błota. Poruszając się różnymi piętrami tego meandra, docieramy nad Studnię
Niewartą Nazwania, o głębokości 29 m i piętrowym charakterze, z której odchodzą dwa niezbadane
meandry.
Drugim miejscem działalności był rejon Adrenaliny na Maxa, skąd prowadzono prace w dwóch
kierunkach. Na zachodzie polegały one na zaporęczowaniu korytarzy prowadzących do Jaskini Ciekawej.
Dzięki temu znacząco skróciła się droga do zachodnich partii tej jaskini oraz do jej najgłębszego miejsca,
będącego jednocześnie najgłębszym punktem całego systemu.
Z kolei na wschodzie poznane jeszcze rok temu partie doprowadziły do najgłębszego miejsca w Jaskini
Ciepłej. W tym roku skupiono się więc głównie na dalszym pogłębianiu jaskini. Ciągi te zakręcają na
południe, czyli w obszar, w którym do tej pory nie udokumentowano żadnych korytarzy. Odkryto tam
ciąg studni z licznymi okienkami wymagającymi dalszej eksploracji. Mogą one prowadzić do
horyzontalnych pięter, których tak bardzo poszukujemy w Hagengebirge. Pogłębianie jaskini oraz
eksploracja okienek to obecnie najbardziej obiecujący kierunek działalności w tej części systemu.
Rok temu zakończono eksplorację na głębokości -261 m. W tym roku dalszy ciąg doprowadził do
kaskadowej studni Iron Man o głębokości 23 m, z której odchodzą liczne boczne korytarzyki wymagające
dalszego zbadania. Na dnie studni można zaobserwować liczne konkrecje związków żelaza, bardzo częste
w tych partiach, a także rzadko spotykane żółtawe i przezroczyste kryształy kalcytu, osiągające wielkość
do 2 cm. To rzadki widok w Hagengebirge.
Za studnią Iron Man otwiera się kolejna studnia – Real Live, o głębokości 35 m. Dalej znajdują się
następne studnie, kolejno o głębokościach 10, 29 i 23 m. Za nimi zaczyna się Shit-Monster-Canyon,
meander o wysokości dochodzącej do 34 m, który na odcinku około 70 m prowadzi przez prożki i ciasne
fragmenty. Następnie przechodzi w rurę i kończy się skrzyżowaniem wymagającym dalszej eksploracji. Z
meandra odchodzi również studnia o głębokości 13 m, na której dnie znajduje się niewielkie jeziorko.
Dalszy ciąg studni i meandrów prowadzi ostatecznie nad krawędź niezbadanej studni lub dużego
meandra. Co ciekawe, w tych partiach występują również liczne, drobne heliktyty.
Podczas tegorocznej wyprawy skartowano w Jaskini Ciepłej 594 m nowych ciągów. Obecna długość
znanych korytarzy wynosi 1880 m, a jej głębokość to 456 m. Powstały z połączenia Jaskini Ciekawej i
Jaskini Ciepłej system jaskiniowy mierzy obecnie 24757 m długości oraz 680 m głębokości.
Jaskinia Studnia X
W 2016 r. odkryto jaskinię nazwaną Studnia X. Udało się wówczas odnaleźć i udokumentować partie o
długości 278 m i głębokości 56 m. Jednak ze względu na jej zawaliskowy charakter od tamtego czasu
całkowicie zaniechano w niej działalności. Dzięki uporowi jednej z wyprawowiczek, podczas tegorocznej
wyprawy, a więc po 10 latach, powrócono do Studni X. Głównym celem było sprawdzenia jednego znaku
zapytania, który nie dawał spokoju. I dobrze, bo okazało się, że jaskinia rozwija się dalej.
Z odkrytego już wcześniej Trójkąta Bermudzkiego, czyli dwupoziomowego skrzyżowania korytarzy,
ciągi prowadzą do Korytarza Uśmiechów, gdzie skąd jaskinia rozwija się dalej. Ze znajdującej się tam
sali Strefa Śmierci, której dno pokrywa rumosz skalny zsypujący się ze stromej pochylni, odchodzi kilka
bocznych korytarzy. Główny ciąg prowadzi dalej za prożkiem do Meandra Trzech Gracji do Sali
Nieskończoności o wymiarach 6 × 10 m i wysokości 13 m. Jej dno tworzą olbrzymie wanty zaklinowane
nad 20-metrową studnią. Zjeżdżając pod salę, otwiera się Czarna Galeria, która doprowadza nad Studnię
Pod Wielką Wantą, a następnie do Studni z Balkonem. Jest to obecne dno jaskini. W całym ciągu
wyczuwalny jest wyraźny ruch zimnego powietrza wywiewanego z głębi jaskini.
W wyniku tegorocznej działalności Studnia X osiągnęła 764 m długości oraz 127 m głębokości.
Jaskinia Kitzgrabenschacht
W jaskini Kitzgrabenschacht ze względu na brak dalszych perspektyw eksploracyjnych zakończono
działalność w najgłębszych partiach tej jaskini. Jednocześnie rozpoczęto ich deporęczowanie w celu
odzyskania sprzętu, który zostanie ponownie wykorzystany do dalszych prac w innych częściach jaskini.
Prace eksploracyjne prowadzono przede wszystkim w ciągach za Salą z Filarem. Początkowe akcje
polegały na poprawieniu i uzupełnieniu oporęczowania. W wyniku eksploracji zamknięto jeden z
bocznych ciągów, który wyprowadzał do Sali Szałowego Knura.
Kontynuowano również eksplorację bocznej pochylni odchodzącej z Salki Lejkowej. Odkryto tam
obiecującą, mytą Studnię z Pączkami o głębokości 46 m, z której dostajemy się do kolejnej, 16-metrowej
studni. Na jej dnie odchodzi korytarzyk wymagający dalszej eksploracji.
W jaskini Kitzgrabenschacht skartowano 167 m nowych korytarzy. Jaskinia osiągnęła obecnie 6604 m
długości oraz 571 m głębokości.
Jaskinia Problem Williego
Działalność eksploracyjną kontynuowano również w jaskini Problem Williego. Z odkrytej wcześniej
wstępnej salki Dziadek do Orzechów odchodzą dwa korytarze. Podczas tegorocznej wyprawy skupiono
się na eksploracji korytarza prowadzącego w kierunku północno-zachodnim, kontynuując prace za
rejonem zwanym Ciągi pod Górkę. Odnaleziono tam Mleczny Korytarzyk, którego ściany pokrywa
mleko wapienne, a także obszerną studnię „The Hall with the Hole”. Dokonano również bardzo
interesującego odkrycia. W stropie wypatrzono plamę światła, wskazującą na prawdopodobne istnienie
drugiego otworu jaskini. Jego obecność w kolejnym roku trzeba będzie potwierdzić również z
powierzchni. Odkryto tam także kolejne korytarzyki wymagające dalszej eksploracji.
W jaskini Problem Williego skartowano łącznie 69 m nowych ciągów. Obecnie jaskinia ma 313 m
długości, a jej deniwelacja wynosi 123 m.
Działalność powierzchniowa
Równolegle prowadzono działalność powierzchniową, w ramach której zbadano szereg nieznanych
wcześniej otworów jaskiniowych oraz ponownie sprawdzono otwory już znane. W większości
przypadków nie udało się jednak znaleźć dalszej kontynuacji lub przejście było niemożliwe ze względu
na zalegające korki śnieżne.
Podczas zgrupowania zostało zbadanych i skartowanych łącznie 1262 m nowych korytarzy.
Dziękujemy wszystkim, którzy przyczynili się do zorganizowania wyprawy: Polskiemu Związkowi
Alpinizmu za wsparcie finansowe oraz Landesverein für Höhlenkunde in Salzburg za pomoc
organizacyjną.
Uczestnicy: Marta Blok (SKTJ), Joanna Gawęska (KKTJ), Łukasz Kupper (SKTJ), Karol Makowski
(SKTJ), Florian Małek (KKTJ), Rafał Mateja, Nicolas Neumann, Alina Nikolova, Jakub Nowak (KKTJ),
Aleksandra Parczewska (SKTJ), Michał Parczewski (ST), Radosław Paternoga (SKTJ), Joanna Piskorek
(RKG Nocek), Magdalena Sitarz (ST), Patrycja Sobolewska (SKTJ), Marek Wierzbowski (UKA –
Warszawa) – kierownik, Adam Władziński (SKTJ), Michał Wolter (SKTJ), Paweł Żebrowski (SKTJ).



















